Nganong Ako Siyang Gibiyaan

                  ni Vic Odarve

pagtarong wa na tay kan-on

 

 

Kay kusog kaayo siya mosugal

Mangulata pod  daw way pagmahal

Unya bakakon ang sinultihan

Mao gyod ang mga hinungdan.

 

 Hapit kada adlaw motaya sa last two

Sa buwangan pa kada Domingo

Usahay naloko na sab  sa baraha

Hangtod mahurot ang kwarta.

 

Asawa nag ani mangutana asa gikan

Iya gyod nga dapatan ug pasakitan

Pila ra may kusog ang kababainhan

Kon imo gyod pasakitan ug dagmalan.

 

Di na gyod maantoy,goodbye

  Mamakak pa gyod kon pangutan on

Sa iyang nawong malimbungon

Inocente pagtan-awon sa atubangan

Pero diay sama sa iring sungkaban.

 

Mao ni karon dili na maagwanta

Ang pag antos sa mga asawa

Para maglikay sa gubot sa pamilya

Biyaan na sa way pagduhaduha.

 

Karon puno na ang sudlanan

Sa gugma kong pinuy anan

Kanunay nag-antos;sakit sa dughan

Panahon na ikaw akong biyaan.

 

 

Si Marcelo ug ang Tawong Nilupad

              Ni Vic Odarve

Wala gyod damha ni Marcelo nga iyang nakita ug nasinati ang katingalahan. Sa di pa moadto sa iya sa umahan, sanggutan pa una iya lubi  para adunay tuba sila mainom kada gabii sa tibuok pamilya. Pero niini nga adlawa sayo siya niadto sa iya lubi gisanggutan kay mosayo siya magdaro sa basakan. Kaadlawon pa…mga 5 AM ug medyo hayag na ang palibot. Wa pay nagtikaw tikaw kay ang uban tulog pa. Mikanaog na siya sa balay ug milakaw  kay mananggot na siya.

manananggot

Ang iyang sanggutan nga lubi unahan pa sa iya balay. Kilid kini sa usa ka patag ug limpyo nga lugar na para andam na tamnan o pugsan ug mais. Wala pa gyoy tawo nga iya nahinagbo sa dalan. Pag abot niya sa sanggutan, hinay hinay niyang katkat sa lubi nga walay tan aw tan aw sa palibot. Pag -abot na niya sa taas sa lubi may namatikdan siya nga tawo  kilid sa patag duol sa iyang lubing gisanggutan. Ang tawo nag-inusara ug nagduko. Pakataudtaod mihangad sa langit. Unya duko na pod. Di pod maklaro ang nawong kay medyo ngitngit pa.

Wa gyod naglihok si Marcelo sa ibabaw sa lubi. Iya kini gitan aw ug unsay buhaton sa lalaki. “ Kaadlawon pa ug nag unsa man ni sya dire. Kinsa man ni sya”, matod pa sa iya hunahuna. Parang seryoso kaayo ang tawo. Taudtaod nilakaw hinayhinay subay palibot sa limpyo ug patag nga daruhan kilid sa iya sanggutan.

Pagkahuman ug tuyok sa makatulo sa patag nga daruhan, nihunong unya pipila ka minutos nihangad ang nawong  ug dayon alsa sa iya duha ka kamot sa langit. Taudtaod, hinay hinay mialsa sab iya tiil ug dayon milupad. Diha gyod agi sa ibabaw sa lubi nga iyang gisanggutan. Grabe gyod niyang kuyawa sa kusog nga hangin nga nahimo sa paglupad sa tawo diha agi sa ibabaw niya. Mora siya ug migahi ang iyang kalawasan ug nabungog iyang dalunggan. Mikapyot sya sa udlot sa lubi sa tumang kakuyaw o kahadlok. Hapit pa pod sya mahulog.

Sukad niadto, di na gyod si Marcelo mosayo sa buntag moadto sa sanggutan. Palaisipan gyod ug si kinsa to nga tawo. 

unahan sa sanggutan

Iya gisultihan ang puno sa barangay sa hitabo. Miingon man lang lang ikatulo na ni kahitabo nga may nakakita ani nga tawo milupad. Dunay hinungihong nga kadto siya ang usa ka manananggal nga lumulupyo ra sad sa barangay. Kaila siya ana nga tawo nga ilang gituohan. Wa man god nya maklaro ang nawong kay di pa man landag kayo. Basin siya to nga tawo.

Karon palaisipan pa niya kon kinsa gyod kadto nga tawo nga may gahum sa paglupad.

“Usahay bitaw di gyod ko mutoo anang estorya nga tawo molupad, pero sa nahitabo kanako anang kadlawon duna gyod nilalang sa Ginoo nga nakig-uban kanato diri sa kalibutan nga dili pareha nato ang kahimtang”, matod pa ni Marcelo.

Ang kalibutan puno gyod sa misteryo. Kay kon nahitabo pa ni karon nga dunay celpon, kini ma documentaryo para sa kasayuran sa sunod nga kabataan. Kini nga tawo may talagsaong abilidad sama kang Sacred Riana, Dynamo the Magician, ug David Copperfield sa ubang kanasuran.

 

ANG IRING NGA SUNGKABAN

  Ni Vic Odarve

 

May iring ko nga sungkaban

Kinahanglang gyod nga bantayan

Kawaton gyod imo sud-an

Samtang kini gipasagdan.

 

Pag di ka magbantay o kaha malipat

Mohunas gyod sama sa dagat

Pag mawala ka bisan kadiyotay

Di ka mabinlan sa imong kalipay.

 

Usahay di nimo mahibaw-an

Kon nakulang na imo kabutangan

Kay tan -awon nimo siya buotan

Ug ang lihok wa gyoy katingalahan.

 

Susama sa nadiskubre sa kagamhanan

Ang Philhealth nga unta nga gisaligan

Sa hilom sa balaod wa motuman

Nga nangurakot na diay sa mga katawhan.

 

 

 

 

 

 

Sa diha ang Philhealth giimbestigahan

Sa maabtik ug isog nga congressman

Tagsa tagsa giusisa sa ilang binuhatan

Pero ilang mga tubag  morag Grade one.

 

Busa andam kita mga kauban

Sa mga buaya sa katilingban

Sa Philhealth ug ubang kaban sa bayan

Nabuhi sama sa iring kong sungkaban.

 

 

 

SI NANG TERYA UG SI NESTOR

      Ni Vic Odarve

Hinay na siya molakaw ug nagjukog na pero may talagsaong abilidad. Siya si Nang Terya nga among silingan. Mga 86 years na ang edad. Gikadungog siya nga may gahum makig estorya sa mga kalag sa tawo nga  bag-o ug dugay nang nawala na sa atong kalibutan. Duha ra sila sa ila balay—siya ug ang iyang bugtong anak nga dalaga si Tating. Daghan na ang nakahibalo sa barangay nga siya nakigestorya sa mga kalag nga wa makadawat sa ilang kamatayon o spirito nga wa pa ka move on sa ilang kinabuhi dinhi sa yuta. Bisan iya anak nga dalaga mismo misulti gyod niini sa mga silingan. 

Eskwela pa mi sa unang panahon

Miabot ang panahon nga may hinigugma na ang iyang anak nga si Tating. Siya si Nestor ug nag edad na ug 24 yrs.old. Magulang siya og tulo ka tuig kang Tating. Maisog si Nestor kay gani naapil na sya og sinombagay sa eskwela pa sa elementarya. Nakadungog na sya sa estorya mahitungod sa nanay sa iyang hinigugma. Pero bale wala lang niya ni isulod sa iya ulo. Aron makalikay na siya, kutob sa alas 6:00 pm ra  diha sa ila panimalay kon mamisita.

Adlaw nga Domingo namisita si Nestor kang Tating. Taudtaud sila nagestoryahanay sa ila nga kahimtang. Kay 6 pm naman, nananghid na si Nestor nga mouli na kay layo pa pod ila balay. Apan sa wa damha, kalit may  kusog nga ulan kauban ang kidlat ug dalogdog. Wa gyod mohinay ang ulan hinungdan nga misabay na lang sya ug panihapon sa duha. Kay 10 pm na naman, miingon na lang ang iyang hinigugma na diri na lang sya higda sa ila balay. Unya kusog pa sab ang ulan. Tuod man, diha siya sa sala gibukaran ug banig ug natulog.

Sila tanan mitoo gyod sa gahum ni Nang Teria

Tungod lagi kay dili ila balay ug kusog pa gyod ang ulan, wala gyod batia siya og katulogon. Maoy misampot sa iya hunahuna ang mga hinungihong bahin sa mga kalag nga mobisita sa tigulang, ang inahan sa iyang hinigugma.

Alas dos na sa buntag, limbag limbag ra siya ug di gyod katulogon bisan pugson og piyong ang iyang mga mata. Samtang mihinay na ang ulan, may nadungog sya nga lawom nga tingog pasaka na sa hagdanan sa balay. Tingog sa usa ka tawo nga morag gikan sa langub nangayo ug tabang. Mibawkot siya sa iyang habol ug mitikuko ang iyang lawas sa kahadlok. “Unsa man ni uy, tinood gyod diay”, nakaingon sya sa iya kaugalingon. Sa dihang mikusog na ang tingog, nanglimbawot na sab iya balahibo ug mikurog na iya kalawasan. Sa dihang may nitoktok ug milihok na ang pultahan paingon sa iya gihigdaan, na blackout iya pangisip ug daw migahi siya. Wa gyod siya maglihok. Iyang namatikdan nga mibangon ang tigulang, nanay sa iyang hinigugma ug nagkuha ug dagpas o walis tingting ug migawas ug miingon” Ayaw ko nyo samoka, kay naa koy bisita. Ayaw ko ninyo disturboha karon.”

Casimero Dagangon silingan ni Teria-101 yrs old 

Mihilom tuod ug ang tigulang mibalik sa ila kwarto dala ang silhig.

Wala gyod katulog si Nestor ug pagka landag landag na, nananghid sya nga mouli na kay wa napoy ulan.

Isog man unta ni si Nestor pero wa gayod siya katuo sa nahitabo. Sukad adto kon mamisita, muoli na siyag sayo bisan may ulan, kidlat , ug dalogdog.

“Posible dunay mga kalag nga wa makadawat sa ilang kamatayon o spirito nga wa pa ka move on sa ilang kinabuhi dinhi sa yuta,”matod pa ni Nestor.

Buhi pa si Nestor karon ug usa na ka senior citizen. Samtang magkahinagbo mi sa dalan, mopahiyom na lang ko sa iyang  kasinatian sa balay sa iyang hinigugma sa batan-on pa kami. Gani karon ang suod nga higala ni Teria si Casimero nga bag-ong nakadawat ug Centenarian award -101yrs old buhi pa ug among silingan sa village.

Dunay mga butang nga di masabtan sa ordinaryong mga tawo. Ug duna sab pipila ka tawo nga may gahom gihatag sa makagagahum isip magtug-an kanato nga naa pay linalang nga nagpuyo dinhi uban kanato, mga kalag man o espiritu. Sila nagpasabot nga may kinabuhi pa human sa atong kamatayon.